W Pięcioksięgu wyjaśnienie tego, czym jest „nagość ojca”, znajduje się przede wszystkim w Księdze Kapłańskiej (rozdziały 18 i 20).

W języku biblijnym sformułowanie to nie odnosi się wyłącznie do widoku nagiego ciała, ale jest idiomem (eufemizmem) oznaczającym współżycie seksualne z żoną ojca.

Kluczowe fragmenty:

• Księga Kapłańska 18, 8: „Nie będziesz odsłaniał nagości żony swojego ojca, bo to jest nagość twojego ojca”.
• Księga Kapłańska 20, 11: „Ktokolwiek obcuje z żoną swojego ojca, odsłania nagość swojego ojca; oboje poniosą śmierć, sami są winni swojej śmierci”.
• Księga Powtórzonego Prawa 23, 1: „Nie weźmie nikt żony swego ojca i nie podniesie brzegu przykrycia swego ojca”. 

Znaczenie teologiczne i prawne:

1. Naruszenie autorytetu: W kulturze starożytnego Bliskiego Wschodu współżycie z żoną (lub nałożnicą) ojca było postrzegane jako próba zawłaszczenia jego autorytetu i władzy nad domem. Przykładem takiej próby w Biblii jest czyn Rubena wobec Bilhy czy Absaloma wobec nałożnic Dawida.
2. Jedność małżeńska: Ponieważ mąż i żona stają się „jednym ciałem”, odsłonięcie nagości żony jest tożsame z odsłonięciem nagości męża (ojca).
3. Interpretacja grzechu Chama: Wielu biblistów wskazuje, że te przepisy rzucają nowe światło na historię Noego. Przekleństwo rzucone na Kanaana (syna Chama) staje się bardziej zrozumiałe, jeśli przyjmiemy, że grzech Chama nie polegał jedynie na „patrzeniu”, lecz na akcie kazirodczym z żoną Noego, którego owocem był właśnie Kanaan.

Zagadnienie interpretacji grzechu Chama (Rdz 9:20–27) rzeczywiście bywa rozwijane w oparciu o późniejsze przepisy Prawa, szczególnie z Księgi Kapłańskiej, gdzie pojawia się idiom „odkryć nagość” jako określenie relacji seksualnych. Jednak aby uczciwie przeanalizować tę tezę, trzeba zestawić sam tekst z Rdz 9 z innymi miejscami Pisma i sprawdzić, czy rzeczywiście prowadzi on do wniosku o kazirodztwie.

Najpierw przytoczmy kluczowy fragment:

Rdz 9:21–23 (UBG):
„I napił się wina, i upił się, i odkrył się w środku swego namiotu. I zobaczył Cham, ojciec Kanaana, nagość swego ojca, i oznajmił to swoim dwóm braciom na zewnątrz. Wtedy Sem i Jafet wzięli szatę, położyli ją na swoich ramionach i idąc tyłem, przykryli nagość swego ojca; a twarze ich były odwrócone, tak że nie widzieli nagości swego ojca.”

oraz:

Rdz 9:24–25 (UBG):
„A gdy Noe obudził się po winie i dowiedział się, co mu uczynił jego młodszy syn, powiedział: Przeklęty niech będzie Kanaan; będzie sługą sług swoich braci.”

Kluczowe pytanie brzmi: co oznacza wyrażenie „zobaczył nagość swego ojca” i „co mu uczynił”?

Zwolennicy interpretacji kazirodczej odwołują się do Kpł 18:7–8 (UBG):
„Nagości swego ojca ani nagości swojej matki nie będziesz odkrywał. Ona jest twoją matką, nie będziesz odkrywał jej nagości. Nagości żony swego ojca nie będziesz odkrywał; to jest nagość twego ojca.”

Tutaj rzeczywiście „nagość ojca” oznacza relację seksualną z jego żoną. Na tej podstawie wysuwa się hipotezę, że Cham współżył z żoną Noego, a Kanaan był owocem tego czynu, dlatego to on zostaje przeklęty.

---

Jednak ta interpretacja napotyka kilka poważnych problemów tekstowych:

Po pierwsze, w Rdz 9 tekst mówi wyraźnie, że Cham „zobaczył nagość swego ojca”, a nie „odkrył nagość”. W Księdze Kapłańskiej używany jest aktywny czasownik „odkrywać”, który oznacza czyn seksualny. Tutaj natomiast mamy „zobaczyć” (hebr. ra’ah), co w prostym sensie oznacza patrzenie.

Po drugie, reakcja Sema i Jafeta polega na przykryciu nagości ojca, a nie na naprawieniu jakiegoś aktu seksualnego. Ich działanie odpowiada sytuacji fizycznego obnażenia, nie przestępstwa kazirodczego.

Po trzecie, tekst nie wspomina w ogóle o matce ani żonie Noego w tym wydarzeniu. Gdyby chodziło o tak poważny czyn jak kazirodztwo, brak jakiejkolwiek wzmianki jest znaczący.

Po czwarte, Kanaan pojawia się już wcześniej jako syn Chama:

Rdz 9:18 (UBG):
„A synowie Noego, którzy wyszli z arki, to Sem, Cham i Jafet. A Cham był ojcem Kanaana.”

To zdanie występuje przed opisem zdarzenia, co sugeruje, że Kanaan już się urodził i nie jest skutkiem tego incydentu.

Po piąte, określenie „co mu uczynił jego młodszy syn” nie musi oznaczać aktu seksualnego. Może odnosić się do czynu hańbiącego, jakim było wystawienie ojca na pośmiewisko, brak szacunku i rozgłoszenie jego wstydu.

W świetle całego Pisma bardziej spójna wydaje się interpretacja, że grzech Chama polegał na głębokim braku czci wobec ojca – nie tylko zobaczył jego nagość, ale rozgłaszał to i wykorzystał sytuację zamiast ją zakryć. W kulturze biblijnej cześć dla ojca była fundamentalna (por. Wj 20:12), a takie zachowanie było poważnym wykroczeniem.

Pozostaje jeszcze pytanie: dlaczego przekleństwo spada na Kanaana?

Możliwe biblijne wyjaśnienia:

Po pierwsze, Kanaan reprezentuje linię potomstwa Chama, która później stanie się szczególnie zepsuta moralnie (por. Rdz 15:16). Przekleństwo ma więc charakter proroczy, a nie biologiczny.

Po drugie, w myśleniu semickim syn często reprezentuje ojca, a potomstwo dziedziczy konsekwencje jego postawy.

Po trzecie, tekst może wskazywać na konkretną linię, która będzie miała szczególną rolę w historii zbawienia (konflikt z Izraelem).

Podsumowując: interpretacja kazirodcza opiera się głównie na późniejszym użyciu idiomu „odkryć nagość”, ale nie wynika bezpośrednio z samego tekstu Rdz 9. Analiza kontekstu wskazuje raczej na grzech polegający na hańbie, braku czci i ujawnieniu wstydu ojca, a przekleństwo Kanaana ma charakter proroczy, odnoszący się do jego potomstwa, a nie do aktu jego poczęcia.