Nie. Podczas ostatniej wieczerzy Jezus nie ustanowił ani urzędu kapłana w rozumieniu Kościoła rzymskokatolickiego, ani eucharystii jako sakramentu ofiarniczego z realną, substancjalną obecnością Chrystusa w chlebie i winie. Takie rozumienie pojawiło się dopiero później w rozwoju tradycji kościelnej. Biblia przedstawia ostatnią wieczerzę w innym sensie i celu.
Ostatnia wieczerza była wydarzeniem paschalnym, osadzonym w kontekście żydowskiej Paschy. Jezus spożywa ją jako Żyd, z uczniami, w noc poprzedzającą swoją śmierć. Ewangelie nie opisują ustanowienia nowego urzędu ani sakramentu, lecz symboliczne i prorocze działanie, które interpretuje Jego zbliżającą się ofiarę. Jezus mówi:
„To jest ciało moje, które za was jest wydane; to czyńcie na moją pamiątkę” (Łukasza 22:19, UBG).
oraz:
„Ten kielich to nowe przymierze w mojej krwi, która za was jest wylana” (Łukasza 22:20, UBG).
Kluczowe jest tu wyrażenie „na pamiątkę” (gr. anamnesis). Biblia używa go w sensie wspominania, przypominania sobie dzieła Bożego, a nie jego ponownego uobecniania czy powtarzania. Paweł, wyjaśniając znaczenie wieczerzy, pisze:
„Ilekroć bowiem jecie ten chleb i pijecie ten kielich, śmierć Pana ogłaszacie, aż przyjdzie” (1 Koryntian 11:26, UBG).
Wieczerza jest więc ogłoszeniem i przypomnieniem śmierci Chrystusa, a nie jej sakramentalnym ponowieniem.
Biblia nigdzie nie mówi, że chleb przestaje być chlebem, a wino winem. Paweł po konsekracyjnych słowach nadal nazywa je „chlebem” i „kielichem” (1 Kor 11:26–28). Nie ma tu języka przeistoczenia, ofiary ani adoracji. Co więcej, Jezus mówi uczniom:
„Mówię wam, że odtąd nie będę pił z tego owocu winnego krzewu” (Mateusza 26:29, UBG).
Nazywa więc wino „owocem winnego krzewu” także po wypowiedzeniu słów symbolicznych, co wyklucza dosłowne rozumienie przemiany.
Również ustanowienie urzędu kapłańskiego nie ma miejsca podczas ostatniej wieczerzy. W Nowym Testamencie nie ma ani jednego fragmentu, w którym apostołowie zostają nazwani kapłanami (hiereus). Jedynym kapłanem Nowego Przymierza jest Jezus Chrystus:
„Ty jesteś kapłanem na wieki według porządku Melchizedeka” (Hebrajczyków 7:17, UBG).
Autor Listu do Hebrajczyków konsekwentnie podkreśla, że kapłaństwo Chrystusa jest nieprzenoszalne:
„On jednak, ponieważ trwa na wieki, ma kapłaństwo nieprzemijające” (Hebrajczyków 7:24, UBG).
Jeśli Chrystus ma kapłaństwo nieprzemijające, to nie przekazuje go innym. Apostołowie są świadkami, nauczycielami i posłańcami, ale nie kapłanami składającymi ofiarę. Co więcej, Nowy Testament naucza, że ofiara Chrystusa została złożona raz na zawsze:
„Nie żeby często ofiarował samego siebie… lecz teraz raz u kresu wieków objawił się dla zgładzenia grzechu przez ofiarę samego siebie” (Hebrajczyków 9:25–26, UBG).
Kapłaństwo, które składa ofiarę, przestaje mieć sens, gdy ofiara została już w pełni dokonana.
W nauczaniu katolickim Jezus podczas wieczerzy ma rzekomo ustanowić kapłanów, mówiąc: „To czyńcie”. Jednak kontekst biblijny pokazuje, że polecenie to dotyczy łamania chleba jako wspomnienia, a nie sprawowania ofiary czy „sprowadzania” Chrystusa na ołtarz. Biblia nie zna pojęcia kapłana Nowego Przymierza, który składa Chrystusa w ofierze. Przeciwnie, naucza, że każdy wierzący ma bezpośredni dostęp do Boga:
„Mając więc, bracia, śmiałość wejścia do miejsca najświętszego przez krew Jezusa” (Hebrajczyków 10:19, UBG).
Wieczerza Pańska w Biblii jest prostym zgromadzeniem eklezji, w którym wierzący łamią chleb, piją kielich i wspominają Pana, rozpoznając Jego ciało w sensie wspólnoty i ofiary krzyża (1 Kor 10:16–17). Nie jest sakramentem zbawczym, nie jest ofiarą i nie wymaga kapłańskiego urzędu. Jest świadectwem wiary i posłuszeństwa, a nie środkiem udzielania łaski.
Podsumowując: Jezus podczas ostatniej wieczerzy nie ustanowił eucharystii w rozumieniu KRK ani urzędu kapłana. Biblia naucza o jednym Kapłanie, jednej ofierze, dokonanej raz na zawsze, oraz o wieczerzy jako pamiątce i ogłoszeniu śmierci Pana aż do Jego powrotu. Wszystko inne jest późniejszym rozwinięciem tradycyjnym, którego nie da się wyprowadzić bezpośrednio z tekstu Nowego Testamentu.
Zachęcam Cię, przeczytaj wpis: „Chrzest w Nowym Przymierzu – znaczenie, praktyka i granice jego roli”.
