W hebrajskim tekście 2 Księgi Mojżeszowej wyrażenie tłumaczone jako „zatwardził serce faraona” nie opiera się na jednym słowie, lecz na kilku różnych czasownikach, które niosą odmienne odcienie znaczeniowe. Najczęściej pojawia się rdzeń חזק (chāzaq), oznaczający „umocnić, wzmocnić, uczynić twardym”. Na przykład w 2 Mojżeszowej 4:21 czytamy: „…Ja zatwardzę jego serce, tak że nie wypuści ludu”, co w hebrajskim brzmi: וַאֲנִי אֲחַזֵּק אֶת־לִבּוֹ (va’ani ʾachazzēq et-libbo), dosłownie: „Ja umocnię jego serce”. Innym ważnym rdzeniem jest כבד (kāvēd), który oznacza „uczynić ciężkim, ociężałym”. W 2 Mojżeszowej 7:14: „Serce faraona jest zatwardziałe”, hebrajski tekst mówi: כָּבֵד לֵב פַּרְעֹה (kāvēd lev par‘ōh), czyli dosłownie „serce faraona jest ciężkie”. Trzecim czasownikiem jest קשה (qāšāh), oznaczający „uczynić twardym, upartym”, jak w 2 Mojżeszowej 7:3: „Ja zatwardzę serce faraona” – אֲקַשֶּׁה אֶת־לֵב פַּרְעֹה (ʾaqaššeh et-lev par‘ōh).

Rdzeń כבד (k-b-d) pojawia się również w przykazaniu: „Czcij ojca swego i matkę swoją” (2 Mojżeszowa 20:12), gdzie hebrajski tekst brzmi: כַּבֵּד אֶת־אָבִיךָ וְאֶת־אִמֶּךָ (kabbēd et-āvicha ve’et immecha). Podstawowe znaczenie tego rdzenia to „być ciężkim” lub „mieć wagę”. W kontekście przykazania oznacza „nadawać wagę”, czyli „okazywać szacunek, czcić”. Natomiast w odniesieniu do faraona ten sam rdzeń oznacza stan serca: „ciężkie”, czyli ociężałe, nieczułe, oporne. Nie oznacza więc „szanować wyboru”, lecz opisuje wewnętrzną niewrażliwość.

Z tego wynika, że stwierdzenie „Bóg uszanował wybór faraona” nie jest bezpośrednim znaczeniem użytych słów hebrajskich, lecz interpretacją teologiczną. Tekst biblijny przedstawia bardziej złożony proces. Po pierwsze, faraon sam zatwardza swoje serce, jak w 2 Mojżeszowej 8:15: „…zatwardził swoje serce i nie usłuchał ich…”. Po drugie, pojawiają się formy bierne, wskazujące na utrwalający się stan zatwardziałości. Po trzecie, Bóg działa aktywnie, „umacniając” lub „czyniąc twardym” serce faraona, jak w 2 Mojżeszowej 9:12: „PAN zatwardził serce faraona…”.

Najbliższe tekstowi ujęcie tej relacji można wyrazić następująco: Bóg nie stworzył oporu w faraonie od początku, lecz po jego własnych wyborach utwierdził go w stanie, który ten wcześniej obrał. Nie chodzi jedynie o bierne „pozwolenie”, ale o działanie, które ma charakter sądu. Wskazuje na to również paralelizm z Nowym Testamentem, np. w Liście do Rzymian 1:24: „Dlatego też wydał ich Bóg na łupy pożądliwości ich serc…”, gdzie widoczny jest schemat: człowiek wybiera, a następnie Bóg „wydaje” go temu wyborowi, co prowadzi do jego utrwalenia.

Podsumowując, hebrajski tekst nie wspiera tezy, że Bóg jedynie „uszanował” decyzję faraona w sensie biernego wycofania się. Pokazuje raczej proces, w którym faraon najpierw sam zatwardza swoje serce, a następnie Bóg – nie tylko dopuszczając ten stan, ale aktywnie go utwierdzając – prowadzi go do jego pełnych konsekwencji.

Leave a comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *